FANDOM


Opracowanie zostało wykonane na podstawie kanonu literatury [1].

Norma dyspozytywna

Ius dispositivum (łac., l.mn. iuris dispositivi, inaczej: norma dyspozytywna) – norma prawna względnie obowiązująca (względnie wiążąca).

Normy prawne względnie obowiązujące znamionuje to, że ich zastosowanie może być wolą stron wyłączone lub ograniczone, w przeciwieństwie do norm bezwzględnie obowiązujących (ius cogens). Normy te znajdują zastosowanie tylko wtedy, gdy same strony nie uregulowały swoich uprawnień i obowiązków w sposób odmienny od dyspozycji zawartej w takiej normie lub też, gdy strony niczego w zakresie działania normy nie postanowiły, albo uregulowały łączący je stosunek prawny jedynie częściowo.

Ustalenie charakteru mocy wiążącej norm prawnych wymaga w pierwszej kolejności dokonania analizy treści przepisu (jego brzmienia, redakcji słownej), a w razie wątpliwości także celu jego ustanowienia (ratio legis) czy funkcji przepisu.

Dyspozytywny charakter mają zasadniczo normy prawne zawarte w księdze trzeciej Kodeksu cywilnego.

Zdaniem niektórych, ius dispositivum często jest błędnie przekładane na j.polski jako norma względnie obowiązująca - jest to nieprawidłowe z tego powodu, iż każda norma wprowadzona do systemu prawnego (ustawą, rozporządzeniem itp) obowiązuje bezwzględnie - może ona jedynie wiązać (zobowiązywać do określonego postępowania) strony w sposób bezwzględny lub dyspozytywny (względny).[2]

Literatura

  1. http://www.lex.pl/czytaj/-/artykul/normy-wzglednie-wiazace-takze-w-prawie-publicznym/print/
  2. http://www.lawblog.pl/2012/05/27/skutki-naruszenia-przepisow-dyspozytywnych-przez-uchwale-zgromadzenia-udzialowcow-spolki-kapitalowej/

Przegląd literatury

Łętowska 1974

Rozdział III (str.4 pdf)

Dodać nale y, e w odniesieniu do poruszanych kwestii mówienie o „składnikach treści czynności prawnej” te nie jest ścisłe. Treść czynności prawnej pochodzi tylko od stron i składają się na nią określenie treści essentialia negotii i (faktultatywnie) powtórzenie pewnych przepisów określających naturalia negotii i accidentalia negotii (rozumianych jako wskazanie przez samego ustawodawcę mo liwego ukształtowanią pew nych zagadnień w ramach regulacji dyspozytywnej, w oderwaniu od konkretnego typu umowy), a tak e wprowadzenie pewnych kwestii w ogóle w przepisach nie regulowanych. Czynność prawna o takiej treści jest uzupełniana jeszcze ex lege (art. 56 k.c.) regulacją ustawową zawierającą wskazanie naturalia negotii, co do których strony się nie wypowiedziały i dopiero łącznie wszystkie te elementy tworzą treść stosunku prawnego. [3]

Uwaga! Na kilkunastu stronach E.Łętowska porusza przepisy dyspozytywne.

Rutkowska 2002

rozdział I (str.9 pdf)

Strony pozostają ze sobą w specyficznym związku a jego wyrazem są wzajemne prawa i obowiązki o charak terze majątkowym składające się na treść stosunku umownego kształ towanego przez kilka czynników, do których w szczególności nale ą zgodne oświadczenie woli stron, przepisy prawne, wzorce umowne, zasady współ ycia społecznego, zwyczaje i właściwe przepisy prawa (dyspozytywne) [4]

rozdział 7 (str.20 pdf)

Zgodnie z poglądami niemieckiej doktryny, jako kryterium dla właściwej oceny interesów stron nale y przede wszystkim brać pod uwagę regulację ustawową, a szczególnie przepisy dyspozytywne, we dług których dysproporcja ta zachodzi, gdy prawa i obowiązki konsu menta w sposób wyczuwalny pogorszyły się w porównaniu z ustawo wymi postanowieniami albo kiedy przedsiębiorca w zawartej umowie jednostronnie ukształtował swoje prawa i obowiązki korzystniej ni wy nika to z dyspozytywnych regulacji ustawowych.[5]

Bednarek 2006

Rozdział 5 (str.14 pdf)

W prak tyce zresztą przyczyna opracowania wzorców - poza potrzebą zwiększenia regu lacji „w głąb” (uszczegółowienia i wyspecjalizowania) praw i obowiązków stron przyszłych umów - le y właśnie w chęci ustanowienia reguł odmiennych od norm wy nikających z przepisów dyspozytywnych. [6]

Rozdział 6 (str.14 pdf)

Trafniepodcho dzi do zagadnieniaT! Wejman, który zauwa a, e brak inkorporacji wzorca do stosunku prawnego zwykle nie będzie ucią liwy dla konsumenta, gdy w razie fiaska inkorpora cji treść stosunku prawnego zostanie uzupełniona przez przepisy dyspozytywne wyważające interesy obu stron umowy. Brak prawidłowej inkorporacji wzorca będzie nato miast z reguły dotkliwy dla przedsiębiorcy, pozbawiając go korzyści, które stara! się sobie zapewnić w treści wzorca. Zatem biorąc pod uwagę postulat ochrony konsumen ta, nale y opowiedzieć się za wąskim rozumieniem pojęcia umów bagatelnych'. [7]

Rozdział 7 (str.9 pdf)

410. W celu sprecyzow ania znaczenia powy szego stwierdzenia nale y wyró nić kilka sytuacji. Wypada zacząć od najprostszej. Otó nie ulega wątpliwości, e od chwili uprawomocnienia się wyroku pozwany, czyli przedsiębiorca, którego klauzula wzor cowa została uznana za abuzywną wie, i określona klauzula jego wzorca jest niedo zwolona. Nie mo e zatem u ywać jej w' przyszłości, co nakłada na niego obowiązek zmiany wzorca. W umowach zawartych z konsumentami po uprawomocnieniu się wy roku sądu zakazane klauzule wzorcowe wrogóle więc nie powinny być stosowane. Je śliby jednak przedsiębiorca ten nadal u ywał niedozwolonych postanowień wzorco wych, wówczas nara a się na sankcję w postaci bezskuteczności takich postanowień wobec konsumentów', z którymi zawarł umowy z ich u yciem. Klauzule takie nie będą bowiem wiązać kontrahentów tego przedsiębiorcy (art. 3851§ 1 KC). Zawarte umowy pozostaną wszak e wią ące na podstawie art. 3851§ 2 KC. Niedozwolone postanowie nia zostaną zastąpione dyspozytywnymi przepisami praw'nymi.[8]

Wójtowicz 2009

(str.2 pdf)

Wzorce czę- sto regulują stosunek prawny w sposób odbiegający od przepisów dyspozytyw- nych i naruszają zasadę sprawiedliwości kontraktowej poprzez nierównomierne i nieusprawiedliwione rozłożenie praw i obowiązków stron [9]

Trzaskowski 2012

(str.62 pdf):

Rażące naruszenie interesów konsumenta ma natomiast miejsce wtedy, gdy wzorzec określa prawa i obowiązki dysproporcjonalnie na niekorzyść konsumenta, przy czym miernikiem może tu być przede wszystkim rozkład praw i obowiązków zawarty w przepisach dyspozytywnych[10]

Namysłowska 2015

(str.18 pdf)

46. (...) W zależności od treści postanowienia uznanego za niedozwolone, luka spowodowana jego bezskutecznością może zostać wypełniona przez odpowiednie przepisy prawa o charakterze dyspozytywnym (w przypadku konieczności zmiany wzorca zob. rozważania poczynione w pkt V). Stanie się tak jednak jedynie wówczas, gdy istnieją w systemie obowiązującego prawa przepisy dyspozytywne, które dotyczą kwestii regulowanych odmiennie w postanowieniu uznanym za klauzulę niedozwoloną. W innych przypadkach luka powstała w treści wzorca nie może zostać uzupełniona w powyższy sposób.[11]

(str.21 pdf)

51. W sytuacjach, gdy luka powstała po stwierdzeniu występowania w umowie klauzuli niedozwolonej nie będzie wypełniona poprzez przepisy o charakterze dyspozytywnym, pojawia się pytanie o możliwości prawne uzupełnienia wzorca umowy. Obecnie obowiązujące przepisy przewidują trzy instytucje prawne, których zastosowanie trzeba rozważyć.[11]

Gudowski Jacek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Księga trzecia. Zobowiązania-Art. 384.pdf

C. Żuławska, R. Trzaskowski 

Szczególnie wyraziście ten dysparytet stron stosunku cywilnoprawnego daje się zauważyć w stosunkach kontraktowych, których treść kształtuje w znacznym stopniu (art. 56) uzgodniona wola stron, a zatem kontrahent silniejszy może, naruszając dobre obyczaje, wykorzystać swoją pozycję do uzyskania formalnej zgody słabszego na korzystną dla siebie treść umowy. Takie naruszenie słuszności kontraktowej (równowagi kontraktowej), będące zarazem naruszeniem zasady zaufania, wymaga korygowania przez sąd, który, aby móc ocenić całą umowę, „wyważa” treść poszczególnych jej postanowień. 

Kidyba Andrzej (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, wyd. II-Art. 384.pdf

A. Olejniczak 

Przepis art. 384 k.c. wskazuje jako regułę, że dla nadania wzorcowi mocy wiążącej dla kontrahentów wzorzec umowy powinien zostać doręczony drugiej stronie (art. 384 § 1 k.c.), jednak w pewnych sytuacjach można poprzestać na stworzeniu warunków do łatwego dowiedzenia się o treści wzorca (art. 384 § 2 k.c.), a w innych przypadkach konieczne jest udostępnienie wzorca drugiej stronie w oznaczony sposób (art. 384 § 4 k.c.). Niedopełnienie wskazanych wymogów informacyjnych oznacza brak mocy wiążącej wzorca, którym posłużył się proponent. Wzorzec nie kształtuje wówczas treści zobowiązania, jednak zawarta umowa jest ważna i wywołuje skutki określone oświadczeniami woli stron, przepisami prawa, zasadami współżycia społecznego i ustalonymi zwyczajami (art. 56 k.c.). Przepis art. 58 § 3 k.c. nie znajdzie zastosowania, gdyż wzorzec nie jest częścią umowy (bez względu na swoją moc wiążącą).  

Przypisy

  1. Literatura na temat wzorca umowy, https://drive.google.com/drive/folders/0ByDcOdN-T_PVem1oRjBQOUVxclk?usp=sharing
  2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Norma_względnie_obowiązująca
  3. Wzorce umowne by E.Letowska (1974) - III Nienormatywne, https://drive.google.com/file/d/0ByDcOdN-T_PVZmlpRlB2ZnFTaGc/view?usp=sharing
  4. Bankowe Wzorce by E.Rutkowska - 1, https://drive.google.com/open?id=0ByDcOdN-T_PVQnNCbDFBbHdrcTg
  5. xxx, https://drive.google.com/open?id=0ByDcOdN-T_PVcHFvcDdoVkQtZmM
  6. Wzorce umów by Bednarek (2006) 5of8, https://drive.google.com/open?id=0ByDcOdN-T_PVTnVobWs3UXBmUzg
  7. Wzorce umów by Bednarek (2006) 6of8, https://drive.google.com/open?id=0ByDcOdN-T_PVdUhiOEplMEMxOEU
  8. Wzorce umów by Bednarek (2006) 7of8, https://drive.google.com/open?id=0ByDcOdN-T_PVcy1USlprUEQ4OEk
  9. 2009 31_Wojtowicz, https://drive.google.com/open?id=0ByDcOdN-T_PVSm5LbTJIeHV4MWs
  10. 2012 Trzaskowski R Wild M Kontrola abstrakcyjna wzorców umów 2012x, https://drive.google.com/open?id=0ByDcOdN-T_PVeVl6NHNxVWE3R0E
  11. 11,0 11,1 2015 Ekspertyza_naukowa_dla_ZBP, https://drive.google.com/open?id=0ByDcOdN-T_PVUFBPSnZNRmJVTXc